Ostatnie spotkanie Koła, 9 XI, to trochę terminów, kolejna „prezentacja-inspiracja”, tym razem w wykonaniu Ani Wysockiej oraz dyskusja pt. „No cookies in the library, czyli bibliotekarze kontra czytelnicy” rozpoczęta kilkoma śmiesznymi filmikami na temat odwiecznej, dziwiącej nas, walki bibliotekarzy z czytelnikami.

Pod spodem tekst Agaty Kawalec, nowej członkini Koła Naukowego IINiSB UW.

Zapraszam do czytania,

Adelka Kulesza

Sprawozdanie ze spotkania Koła, 9 XI:

Na ostatnim spotkaniu Koła Naukowego punktem wyjścia do żywej dyskusji o przyszłości rynku wydawniczego w Polsce była „prezentacja-inspiracja” Ani Wysockiej o dokonywanych przez Empik przejęciach oficyn wydawniczych.

Empik Media & Fashion dokonywał w ostatnim czasie wielu przejęć oficyn wydawniczych. Najpoważniejsze w skutkach wydaje się być przejęcie Wilgi, Buchmanna i W.A.B, z których pod koniec sierpnia b.r. powstała grupa wydawnicza Empik Digital & Publishing. Celem jej istnienia jest utworzenie platformy do sprzedaży treści tradycyjnych oraz cyfrowych.

W odpowiedzi na zmartwione głosy społeczeństwa, prezes EM&F obiecuje: „nie zepsujemy W.A.B”. EM&F nie tylko chce utrzymać ambitny profil wydawnictwa, ale także zapewnić dokapitalizowanie wszystkich trzech wydawnictw, kupowanie najlepszych licencji oraz wydawanie w dobrych cenach. Planuje bardzo szeroką ofertą – od literatury pięknej polskiej i obcej (specjalność W.A.B), przez literaturę dziecięcą (specjalność Wilgi), poradniki i albumy (specjalność Buchmanna) oraz książki językowe. A może nawet podręczniki?

Czy to już koniec przejęć? Krążą plotki o planach przejęcia innych wydawnictw – w tym Grupy Publicat czy Oficyny Wydawniczej Multico. Prezes EM&F Maciej Szymański stanowczo zaprzecza.

Pojawił się też cień intrygi – niedługo przed przejęciem W.A.B przez EM&F właściciele wydawnictwa Wojciech Kuhn i Adam Widmański usunęli z zarządu współwłaścicielkę i współzałożycielkę Beatę Stasińską – zaś po przejęciu wydawnictwa do nowego zarządu W.A.B przywrócono Stasińską, ale nie ma w nim już Kuhna i Widmańskigo. Z przymrużeniem oka pytamy zatem – czy wydawnictwo wchodzące w skład ED&P powinno zmienić nazwę na „S”?

Utworzenie ED&P rodzi wiele pytań dotyczących kształtu i przyszłości rynku wydawniczego w Polsce, i te pytania były myślami przewodnimi dyskusji, jaka zrodziła się z prezentacji-inspiracji.

W tej chwili Empik jest największym sprzedawcą detalicznym książek w kraju – czy uzbrojony w nową grupę jest realnym zagrożeniem dla wydawców oferujących podobne produkty? Interesujące było pytanie czy Empik aspiruje do zostania polskim Amazonem?

Doszliśmy do wniosku, że jego profil jest jednak inny – stacjonarny, nastawiony nie głównie na książki, ale na wszelkiego rodzaju produkty kulturalno-rozrywkowe. Często wręcz one w Empikach dominują – istnieją salony, w których nie sposób dostać danego tytułu inaczej niż przez uprzednie zamówienie go online. Wydaje się, że Empik pragnie utrzymywać różnorodność, stąd przejmuje pakiety różnych spółek – Vitrualo, zajmującego się dystrybucją ebooków i audiobooków, spółki e-Muzyka oraz GierOnLine oraz księgarni internetowej Gandalf, dzięki której Empik zyska możliwość sprzedaży podręczników. Czy wobec tego Empik to wciąż księgarnia? Wśród gier, muzyki, ebooków, audiobooków i całej kolekcji art. & pap książki gdzieś giną.

Padł pomysł, że do miana polskiego Amazonu mógłby natomiast pretendować Merlin, dzielnie opierający się próbom przejęcia przez Empik, który w tej chwili oczekuje na odpowiedź Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie odwołania od wcześniejszej decyzji. (stan na 9 listopada).

Jako główna konkurencja Merlin wciąż pozostał niezależny, ale czy w obliczu konkurencji oraz możliwych dalszych przejęć małe księgarnie mają szansę na przetrwanie? Zgodziliśmy się, że wiele na pewno przetrwa, choć prawdopodobnie nie wszystkie. Przypomnieliśmy, że część z małych księgarń utrzymuje się z sezonowej sprzedaży podręczników i wobec tego otwarte pozostaje pytanie czy Empik rozszerzy swoją ofertę również na tę część rynku wydawniczego – teraz, gdy przejął pakiet kontrolny księgarni internetowej Gandalf, która specjalizuje się właśnie w podręcznikach.

Padł ciekawa propozycja szansy przetrwania na rynku  małych księgarń czy wydawnictw: mogłyby one podnieść ceny, zmienić strategię reklamową i prezentować swoje produkty jako niepowtarzalne, wyjątkowe, wartościowe i specjalnie dla klienta – tak, by on się poczuł wyjątkowo i kupił coś z ich oferty.

Poruszyliśmy też drażliwą kwestię potencjalnego podkupywania pisarzy przez Empik. Przeciwstawiliśmy lojalność dla mniejszego wydawnictwa korzyściom materialnym, jakie można uzyskać dzięki dobrej umowie z dużym wydawcą. Czy jest to kwestia interesów własnych czy pewnego rodzaju etyki? Na koniec zapytaliśmy, co MY zrobilibyśmy w takiej sytuacji.

Niszczenie książek przez czytelników – co z tym zrobić?

Druga dyskusja została zapoczątkowana przez krótki reportaż o zniszczonych przez zapisanie książkach (https://www.youtube.com/watch?v=mglPml-upi4). Jak sobie z tym radzić, jak temu zapobiegać? Skąd to się bierze? Czy to nowe zjawisko? Czyja to wina? Oraz jak postępować kiedy my, jako użytkownicy, trafimy na taki przypadek?

Czemu czytelniczki niszczą książki w takim stopniu, że trzeba je potem wyrzucać, bo nie nadają się do czytania? Z nudy? Dla zabicia czas? Dla sportu? Podobno niektórzy to pożyczają książki, wpisują do nich coś od siebie i oddają.

Zgodziliśmy się, że sam problem jest równie ważny co stary. Już w starożytności niektóre egipskie malowidła i zapiski naścienne zamalowywano, by powiedzieć „tu byłem, Augustus” i problem z upływem czasu wcale nie zniknął. Dziś na zabytkowych kolumnach można zobaczyć bardziej współczesne napisy (np. takie sprzed dwustu lat, o treści analogicznej do dzisiejszego „tu byłem, Kowalski”). Czy ludzie niszczyli i będą niszczyć bezmyślnie, bo potrzeba pochwalenia się światu, że się było jest tak silna? Czy wobec odwieczności problemu należy zaniechać rozwiązania?

Oczywiście, że nie!

Problem niszczenia książek przez rysowanie, pisanie i mazanie ma dwie strony, na których skupiliśmy się w dyskusji. Czy ważniejsze jest karanie za popisane książki i kazanie odkupywania? (I czy jest zgodne z Ustawą o bibliotekach?) Czy może zapobieganie tkaim zachowaniom? JAK im zapobiegać?

Padła propozycja zrobienia akcji informacyjnej skupiającej się na pozytywnej motywacji czytelników do dbania o książki. Ideą przewodnią byłoby wskazanie, że oni, jako użytkownicy, są współwłaścicielami tych książek, które niszczą – to oni z nich korzystają i to dla nich one znajdują się w bibliotece. Co za tym idzie, powinno się zwracać uwagę na to, że użytkownik nie niszczy cudzej własności (co niektórym przychodzi łatwo), ale swoją. Celem akcji byłoby osiągnięcie tego, że chociaż część użytkowników zaczęłaby dbać o książki nie dlatego, że „straszna pani w bibliotece tak każe” (co, jak widać na przykładzie reportażu, się często nie sprawdza), ale dlatego, że czuliby się za te książki odpowiedzialni.

Dodatkowo można w takiej akcji można by promować hasło „do każdej książki potrzebna kartka”: weź kartkę, długopis i książkę – i pisz co chcesz, byle na kartce! rysuj, szkicuj czy bazgraj w trakcie czytania, ale na kartce!

Zaraz później pojawił się pomysł eksperymentalnego wklejania do książek specjalnych kart przeznaczonych do pisania po nich – które potem można by wyjąc i zastąpić nowymi.

Najskuteczniejsze byłoby oczywiście połączenie tych trzech elementów – zmiany podejścia czytelnika, zaoferowania mu rozwiązania zastępczego własnego oraz podsunięcia rozwiązania gotowego. W ten sposób młodzi czytelnicy mogliby się wyżyć „twórczo”, a bibliotekarze byliby w miarę zadowoleni!

Autorzy wpisu: Adelka Kulesza i Agata Kawalec